به آزمایشگاه پژوهشی طیف سنجی اشعه X خوش آمدید.
پراش اشعه ایکس (X-Ray Diffraction یا به اختصار: XRD ) یکی از اساسیترین تکنیکهای غیر مخرب در حوزه آنالیز مواد بوده، و در علوم مختلف از جمله : مواد و کانیشناسی، زمینشناسی، شیمی، فیزیک حالت جامد، و صنایع دارویی دارای کاربردهای فراوانی است. غیرمخرب بودن در علوم و صنعت به معنای حفظ قابلیت استفاده و یکپارچگی ذاتی نمونه پس از آزمایش است، و XRD به دلیل عدم ایجاد تغییرات شیمیایی، در زمره این تکنیکها قرار میگیرد.در آنالیز مواد با استفاده از دستگاه XRD میتوان فاز کریستال، اندازه و شکل دانه کریستال، فاصله بین لایه های کریستال، جهت گیری و موقعیت بلور، اندازه گیری درصد کریستالیته نمونه، ترکیب اتم ها های کریستال و ساختار آن را تعیین نمود. این دستگاه از سه قسمت اساسی زیر تشکیل شده است: لامپ تولید اشعه ایکس، گونیومتر، آشکارساز .
دستگاه XRD دانشگاه محقق اردبیلی ساخت شرکت ایتالیایی GNR (Ital Structure) با مدل MPD۳۰۰۰ میباشد. یک دستگاه خنک کننده (Chiller) برای خنک کردن لامپ، و یک دستگاه UPS نیز جهت تأمین برق پایدار برای دستگاه فوق در نظر گرفته شده است. فلزی که بعنوان هدف در لامپ تولید اشعه ایکس این دستگاه مورد استفاده قرار گرفته است از جنس مس میباشد. با اعمال ولتاژ kV ۴۰ و جریان mA ۳۰ به لامپ، اشعه ایکس با طول موج ۱.۵۴ آنگستروم تولید میگردد. این اشعه بعد از عبور از یک موازیساز (کلیماتور) بر روی سطح نمونهای که در Holder قرار داده شده، میتابد. Holder متصل به گونیومتر بوده و گام به گام همراه با آن میچرخد. در دقیقترین حالت، اندازه هر گام را میتوان ۰.۰۰۱ درجه انتخاب کرد. اشعه از سطح نمونه با زاویۀ θ نسبت به سطح نمونه (و در نتیجه، با زاویۀ ۲θ نسبت به افق) بازتاب پیدا کرده و به آشکارساز میرسد. در نتیجه، نموداری که از آنالیز نمونه بدست میآید نمودار شدت (تعداد فوتون شمارش شده در واحد زمان) در مقابل ۲θ میباشد. محدودۀ ۲θ نیز از ۲ تا ۱۲۰ درجه میباشد. محدودۀ ۲θ=۰ تا ۲θ=۱۰ درجه منحصر به آنالیز فیلمهای نازک (پراش x در زوایای کوچک)، و محدودۀ ۲θ=۱۰ تا ۲θ=۱۲۰ درجه مختص آنالیز مواد پودری است. در حال حاضر، دستگاه XRD دانشگاه فقط قادر به ارائۀ خدمات به مواد پودری میباشد.
مسئول آزمایشگاه طیف سنجی اشعه X
آقای اسماعیل صابری نیا
شماره تماس : ۰۴۵۳۱۵۰۰۰۰
داخلی: ۰۰۰۰
اهم امکانات موجود در آزمایشگاه
دستگاه طیف سنجی اشعه X
|